Bitki bakımı · Balkon ve bahçe
Sinekleri uzak tuttuğu en çok söylenen bitkiler fesleğen, lavanta, nane, biberiye, limon otu, kedi nanesi ve kokulu sardunyadır; ancak bilimsel çalışmalar bu bitkilerin saksıda dururken sağladığı korumanın sınırlı olduğunu, sivrisinek kovucu olarak satılan "sitronella sardunyasının" ise denemelerde etkisiz bulunduğunu gösteriyor.
Bu bitkilerin kokusu, yaprakları ezildiğinde ya da yağları damıtıldığında açığa çıkan uçucu bileşiklerden gelir ve bu bileşikler de birkaç dakika ile birkaç saat içinde buharlaşır. Kenya'da saksıda bitkilerle yapılan saha denemelerinde ölçülen koruma çoğunlukla %25–40 arasında kaldı. Yani bu bitkiler balkonu güzelleştiren, belki biraz yardımcı olan bitkilerdir; sinek teli, temizlik, durgun suyun boşaltılması ve onaylı kovucuların yerini tutmazlar.
Yaz geldiğinde floristlerimize en çok sorulan sorulardan biri "Balkona sinek kovan hangi bitkiyi koyayım?" oluyor. Biz de bu soruya dürüst bir cevap vermek istedik: Hangi bitkilerin gerçekten bir etkisi olabileceğini, hangilerinin ise yalnızca efsane olduğunu bilimsel derlemeler ve saha çalışmalarıyla birlikte anlatıyoruz. Yazının sonunda kara sinek, sivrisinek ve saksıdaki küçük sinekler için gerçekten işe yarayan önlemleri de bulacaksınız.
Sinekleri Uzak Tutan Bitkiler Hangileri?
Sinekleri uzak tuttuğu söylenen bitkilerin neredeyse hepsi, yapraklarında güçlü kokulu uçucu yağlar taşıyan aromatik bitkilerdir: fesleğen, lavanta, nane, biberiye, limon otu, kedi nanesi, kokulu sardunya ve limon okaliptüsü. Aşağıdaki tablo her birini, hangi sineğe karşı önerildiğini ve kanıt düzeyini bir arada gösteriyor. Evcil hayvan sütunu ASPCA'nın zehirli ve zehirsiz bitkiler listesine dayanıyor.
Sinek kovucu olarak bilinen bitkiler ve kanıt düzeyi
| Bitki | Ne için önerilir? | Kanıt düzeyi | Kedi ve köpek (ASPCA) |
|---|---|---|---|
| Fesleğen (Ocimum basilicum) | Sivrisinek, karasinek | Sınırlı: Afrika'da saksıdaki fesleğen türleriyle yapılan saha denemelerinde yaklaşık %38–40 koruma ölçüldü | Zehirsiz |
| Lavanta (Lavandula angustifolia) | Sivrisinek, güve | Zayıf: Yağının laboratuvarda kısa süreli kovucu etkisi var; canlı bitki için güçlü kanıt yok | Toksik |
| Nane (Mentha) | Sivrisinek, karasinek, karınca | Zayıf: Yağıyla yapılan küçük laboratuvar çalışmaları; canlı bitki için kanıt yok | Toksik |
| Biberiye (Rosmarinus officinalis) | Sivrisinek | Zayıf: Yağıyla sınırlı çalışmalar | Zehirsiz |
| Limon otu (Cymbopogon citratus) | Sivrisinek | Orta (yağ için): Sitronella grubu yağlar uygulandıktan sonra yaklaşık iki saat korur; canlı bitkinin etkisi zayıf | Toksik |
| Kedi nanesi (Nepeta cataria) | Sivrisinek, karasinek | Umut verici (yağ için): Yağı laboratuvar çalışmalarında sineklere karşı kovucu bulundu | Kediler için toksik |
| Kokulu sardunya, "sitronella sardunyası" | Sivrisinek | Etkisiz: Guelph Üniversitesi denemesinde sivrisinekler bitkinin üzerine konup dinlendi | Toksik |
| Limon okaliptüsü (Corymbia citriodora) | Sivrisinek | Güçlü (işlenmiş ürün için): Yapraklarından elde edilen PMD etken maddesi saatlerce koruyan bir kovucudur; ağacın kendisi bu korumayı sağlamaz | Bilgi yok; yağı yutulmamalı |
Bitkiler Sinekleri Gerçekten Kovar mı? Bilim Ne Diyor?
Saksıda duran bir bitkinin sinekleri kovduğuna dair kanıt zayıftır; kovucu etki, çoğunlukla bitkiden elde edilen yağ ya da özüt cilde sürüldüğünde ve o da kısa süreliğine görülür. Malaria Journal'da 2011'de yayımlanan, bitki kaynaklı kovucuları inceleyen kapsamlı bir derleme, bitki özütlerinin etkisinin birkaç dakikadan birkaç saate kadar sürdüğünü, çünkü etken maddelerin çok uçucu olup hızla buharlaştığını belirtir.
- Saksı bitkisi: Aynı derlemede aktarılan Kenya saha çalışmalarında, evlerin önüne konan saksı bitkileri sıtma sivrisineklerine karşı yaklaşık %25–40 oranında koruma sağladı. Bu, hiç yoktan iyidir ama ısırılmayı önlemeye yetmez.
- Ezilmiş ya da yakılmış yaprak: Yaprakların ısıtılması ya da yakılması bazı çalışmalarda daha yüksek koruma verdi; ama duman solunum için zararlıdır ve evde önerilmez.
- Doğal her zaman güvenli değil: Derleme, bitkisel ürünlerin sentetiklere göre "daha güvenli" algılanmasının bazen yanlış olduğunu, bazı uçucu yağların cildi tahriş edebildiğini hatırlatır.
- Standart test eksikliği: Derlemenin vurguladığı bir başka nokta, bitkisel kovucularla yapılan çalışmaların çoğunun Dünya Sağlık Örgütü'nün test kurallarına uymadığıdır; yani sonuçlar arasında karşılaştırma yapmak zordur.
Önemli: Sivrisineklerin hastalık taşıyabildiği yerlerde ya da yurt dışı seyahatinde bitkilere güvenmeyin. Sağlık otoritelerinin onayladığı DEET, ikaridin (pikaridin), IR3535 ya da limon okaliptüsü yağı (PMD) içeren kovucuları etiketine uygun kullanın.
Fesleğen Sinekleri Kovar mı?
Fesleğenin sinekleri hafifçe uzak tutabileceğine dair sınırlı kanıt vardır; ancak tek başına bir saksı fesleğen sivrisinek ya da karasineği evden uzak tutmaya yetmez. Malaria Journal derlemesinde aktarılan Afrika saha denemelerinde, saksıdaki fesleğen türleri (Ocimum) sıtma sivrisineklerine karşı yaklaşık %38–40 koruma sağladı; bu denemelerde kullanılan türler mutfak fesleğeninden farklı yabani fesleğenlerdi.
Fesleğenin en büyük avantajı, ASPCA'ya göre kedi ve köpekler için zehirsiz olması ve mutfakta kullanılabilmesidir. Pencere önüne konan bir fesleğen, yapraklarına dokundukça kokusunu yayar. Yine de karasineği uzak tutmak için mutfakta temizlik ve kapalı çöp kutusu çok daha etkilidir.
- Yer: Günde en az 6 saat güneş alan bir pencere önü ya da balkon.
- Sulama: Toprağın üstü kurudukça; saksı tabağında su bırakmayın, durgun su sivrisinek üremesine yol açar.
- Uç alma: Çiçek saplarını kesmek bitkinin gür ve kokulu kalmasını sağlar.
Lavanta Sinek Kovar mı?
Lavanta yağının laboratuvarda sivrisineklere karşı kısa süreli kovucu etkisi gösterilmiştir, ama saksıdaki ya da vazodaki lavantanın sinekleri uzak tuttuğuna dair güçlü bir kanıt yoktur. Lavantanın kokusu insanlara hoş gelir; sinekleri ne kadar rahatsız ettiği ise koşullara göre değişir. Kurutulmuş lavanta keselerinin dolaplarda güveye karşı kullanılması geleneksel bir uygulamadır, ancak bunun da etkisi zamanla kokuyla birlikte azalır.
Lavantayı cilde doğrudan saf yağ olarak sürmeyin; tahriş edebilir. ASPCA lavantayı kedi, köpek ve atlar için toksik sayar; yutulduğunda bulantı ve kusma yapabilir. Evcil hayvanınız varsa bitkiyi ulaşamayacağı bir yere koyun.
Lavanta kurutulursa sinek kovar mı?
Kuru lavanta da uçucu yağ taşır, ama koku birkaç hafta içinde belirgin biçimde azalır. Kuru lavanta demetlerini sıkmak ya da ovuşturmak kokuyu tazeler. Lavantayı kurutmanın doğru yolunu çiçek kurutma yazımızda anlattık.
Sardunya ve "Sivrisinek Bitkisi" Efsanesi
Sivrisinek kovucu diye satılan "sitronella sardunyası" (Pelargonium 'Citrosum'), yapılan denemelerde sivrisineklere karşı etkisiz bulunmuştur. Wikipedia'nın aktardığı Guelph Üniversitesi araştırmasına göre bitki, insanları Aedes sivrisineklerinin ısırmasından korumadığı gibi, sivrisinekler bitkinin üzerine düzenli olarak konup dinlendi. Bitkinin limon otu genleri taşıdığı iddiası da doğru değildir; büyük olasılıkla bir kokulu sardunya (Pelargonium graveolens) çeşididir.
Bu, sardunyanın kötü bir bitki olduğu anlamına gelmez: Balkonda bütün yaz çiçek açan, bakımı kolay, güzel bir bitkidir. Yalnızca sivrisinek kovma vaadine güvenmeyin. ASPCA sardunyayı (Pelargonium türleri) kedi ve köpekler için toksik sayar.
Nane, Biberiye, Limon Otu ve Kedi Nanesi
Bu bitkilerin hepsi güçlü kokulu uçucu yağlar taşır ve hepsi "sinek kovan bitkiler" listelerinde yer alır; ancak kovucu etkileri çoğunlukla yağlarıyla yapılan laboratuvar çalışmalarına dayanır, saksıdaki bitki için güçlü kanıt yoktur.
Nane
Hızlı yayılan, yarı gölge seven bir bitkidir; saksıda yetiştirmek kontrolü kolaylaştırır. Yaprak ezildiğinde koku güçlenir. ASPCA naneyi kedi, köpek ve atlar için toksik sayar; çok miktarda yendiğinde kusma ve ishal yapabilir.
Biberiye
Güneşi ve kuru toprağı seven, kışa dayanıklı bir Akdeniz bitkisidir. ASPCA'ya göre kedi ve köpekler için zehirsizdir; evcil hayvanı olan balkonlar için iyi bir seçenektir. Sinek kovucu etkisi kanıtlanmış değildir.
Limon otu
Sitronella yağı veren bitkilerle aynı cinstendir (Cymbopogon). Malaria Journal derlemesine göre sitronella yağları uygulandıktan sonra sivrisineklere karşı yaklaşık iki saat korur, çünkü hızla buharlaşır. Bitkinin kendisi bu etkiyi göstermez. ASPCA limon otunu kedi ve köpekler için toksik sayar.
Kedi nanesi
Etken maddesi nepetalakton, bitkisel kovucular arasında en çok umut vaat edenlerden biridir. 2009'da Medical and Veterinary Entomology dergisinde yayımlanan bir çalışma, kedi nanesi yağını karasinek gibi pislik sineklerine karşı yeni bir kovucu olarak değerlendirdi. ASPCA kedi nanesini kediler için toksik sayar; kediler bitkiye ilgi gösterir ve yediklerinde kusma ve ishal görülebilir.
Okaliptüs sivrisinek kovar mı?
Okaliptüs ağacının kendisi değil, limon okaliptüsünün yapraklarından elde edilen PMD (para-mentan-3,8-diol) etkili bir kovucudur. Malaria Journal derlemesi, PMD'nin bitki yağlarından daha yavaş buharlaştığını ve bu yüzden saatlerce yüksek koruma sağladığını belirtir. Saf okaliptüs yağı ise aynı şey değildir ve cilde seyreltilmeden sürülmemelidir.
Sineklerin Sevmediği Kokular Nelerdir?
Sineklerin sevmediği en bilinen kokular sitronella, limon okaliptüsü, kedi nanesi, nane, lavanta, karanfil ve fesleğen gibi bitkilerin yoğun uçucu yağ kokularıdır; ancak bu kokular yalnızca yoğun ve taze oldukları sürece, genellikle birkaç dakika ile birkaç saat etkili olur. Sinekleri asıl çeken kokuları ortadan kaldırmak, kovucu koku eklemekten daha önemlidir.
Sinekleri çeken ve uzak tutmaya yardımcı olan etkenler
| Sinek | Ne çeker? | Ne işe yarar? |
|---|---|---|
| Kara sinek | Çöp, yemek artıkları, et ve süt ürünleri, hayvan dışkısı, kompost | Kapalı çöp, temizlik, sinek teli, kapanlar |
| Sivrisinek | Nefesteki karbondioksit, ter ve vücut kokusu, ısı, durgun su | Durgun suyu boşaltmak, sinek teli, cibinlik, onaylı kovucular |
| Meyve sineği | Olgun ve çürüyen meyve, sirke, şarap, lavabo gideri | Meyveyi kapalı saklamak, gideri temizlemek, sirke tuzağı |
| Mantar sineği (saksı sineği) | Sürekli ıslak, organik maddece zengin saksı toprağı | Toprağı kurutmak, sarı yapışkan tuzak, toprak yenilemek |
Sarımsak, sirke ve kahve telvesi gibi ev yöntemleri de sık önerilir; bunların sinekleri uzak tuttuğuna dair güvenilir çalışma yoktur. Sirke ise kovmak yerine meyve sineklerini çeker; bu yüzden tuzak olarak işe yarar.
Kara Sinek Neye Gelmez? Kara Sinekleri Ne Kaçırır?
Kara sinek, beslenecek ve yumurtlayacak bir şey bulamadığı temiz, kapalı ve hava akımı olan ortamlara gelmez; kara sinekle mücadelede en etkili yol kokulu bitkiler değil, onu çeken kaynakları ortadan kaldırmaktır. Wikipedia'nın da aktardığı gibi kara sinekler yumurtalarını çöp, dışkı ve çürüyen organik maddeye bırakır; bu kaynaklar kalktığında sinek sayısı belirgin biçimde azalır.
- Çöp: Çöp kutusunu kapaklı tutun, her gün boşaltın, kutuyu ara sıra yıkayın.
- Mutfak: Yemek artıklarını, meyve kabuklarını ve kirli bulaşığı açıkta bırakmayın; tezgâhı silin.
- Sinek teli: Pencere ve balkon kapılarına takılan sinek teli, en kalıcı ve en ucuz çözümdür.
- Hava akımı: Vantilatörün yarattığı hava akımı sineklerin konmasını zorlaştırır; yemek masasında ve balkonda işe yarar.
- Kapan: Yapışkan şeritler ve elektrikli sinek kapanları içeri girmiş sinekleri toplar.
- Kompost ve evcil hayvan alanları: Kompostu kapalı tutun, hayvan dışkısını hemen temizleyin.
Kara sinek hangi kokuya gelmez?
Kedi nanesi yağı laboratuvar çalışmalarında karasinek gibi pislik sineklerine karşı kovucu bulunmuştur; nane, lavanta ve fesleğen kokuları için de benzer iddialar vardır. Ancak bu kokular yalnızca yoğunken ve kısa süre etkilidir. Karasineği uzak tutan şey koku değil, onu çeken yiyecek ve çöp kokusunun ortadan kalkmasıdır.
Sivrisinek Neye Gelmez? Gece Isırmaması İçin Ne Yapılır?
Sivrisinek, sinek teli ve cibinlikle kapatılmış, durgun suyu boşaltılmış ve hava akımı olan ortamlara zor gelir; bireysel korunmada ise DEET, ikaridin, IR3535 ya da limon okaliptüsü yağı (PMD) içeren onaylı kovucular en etkili yoldur. Sivrisinekleri asıl çeken şey nefesimizdeki karbondioksit, vücut ısısı ve ter kokusudur; bunları bir bitki kokusuyla tamamen bastırmak mümkün değildir.
Durgun suyu boşaltın
Sivrisinekler yumurtalarını durgun suya bırakır. Saksı tabakları, kova, vazo suyu, oluk ve süs havuzlarında bekleyen suyu haftada en az bir kez boşaltın ya da değiştirin.
Sinek teli ve cibinlik kullanın
Yatak odası penceresine sinek teli takmak ve gerekirse cibinlik kullanmak gece ısırıklarını önlemenin en güvenli yoludur.
Vantilatör çalıştırın
Sivrisinekler zayıf uçuculardır; yatağa yönelen hafif bir hava akımı konmalarını zorlaştırır.
Akşam ışıklarını ayarlayın
Balkon kapısını ışık açıkken açık bırakmayın; birçok uçan böcek ışığa yönelir.
Onaylı kovucu kullanın
Açık havada akşam saatlerinde DEET, ikaridin, IR3535 ya da PMD içeren bir kovucuyu etiketine uygun olarak açık cilde uygulayın. Bebek ve çocuklarda ürünün yaş sınırına dikkat edin.
Bitkileri tamamlayıcı olarak düşünün
Fesleğen ya da biberiye gibi bitkiler balkonu güzelleştirir ve hafif bir katkı sağlayabilir, ama yukarıdaki önlemlerin yerine geçmez.
Kolonya sivrisinek kovar mı?
Kolonyadaki alkol hızla buharlaşır ve kovucu bir etken madde içermez; sivrisinek kovduğuna dair bir kanıt yoktur. Bazı parfümlü ürünler ise sivrisinekleri çekebilir.
Saksıdaki Küçük Sinekler: Çiçeklerin Sineklenmesine Ne İyi Gelir?
Saksı toprağının üstünde uçuşan küçük siyah sinekler çoğunlukla mantar sinekleridir ve sürekli ıslak, organik maddece zengin topraktan kaynaklanır; çözüm, toprağı sulamalar arasında kurutmak, sarı yapışkan tuzak kullanmak ve gerekirse toprağı yenilemektir. RHS, mantar sineklerinin (Sciaridae) nemli saksı topraklarında çoğaldığını, yetişkinlerinin bitkiye zarar vermediğini, larvalarının ise fide ve çeliklerin köklerine zarar verebildiğini belirtir.
- Toprağı kurutun: Üst 2–3 cm kuruyana kadar sulamayın; larvalar kuru toprakta yaşayamaz. Saksı tabağındaki suyu boşaltın.
- Sarı yapışkan tuzak: Toprağa batırılan sarı yapışkan kartlar uçan yetişkinleri yakalar ve yumurtlamayı azaltır.
- Üst toprağı değiştirin: Üstteki 2–3 cm toprağı alıp yerine ince kum ya da çakıl sermek yumurtlamayı engeller.
- Doğru toprak: RHS, salon bitkileri için hazırlanmış saksı topraklarının mantar sineği sorununu azaltmaya yardımcı olabileceğini belirtir.
- Altta suluyorsanız: Saksıyı 15–20 dakika su dolu bir kaba oturtup alttan sulamak üst toprağı kuru tutar.
Saksı bitkilerinde görülen diğer zararlılar, özellikle yaprak biti için yaprak biti nasıl yok edilir yazımıza bakabilirsiniz. Doğru sulamanın genel kuralları ev bitkileri nasıl bakılır rehberimizde. Vazodaki kesme çiçeklerin etrafında uçan meyve sinekleri için suyu sık değiştirmek ve vazoyu temiz tutmak yeterlidir; ayrıntılar çiçeklerin uzun süre canlı kalması yazımızda.
Aromatik Bitkileri Balkonda Nasıl Kullanmalı?
Aromatik bitkilerden en çok faydayı, oturduğunuz yerin hemen yakınına, güneşli bir noktaya koyup yapraklarına ara sıra dokunarak kokularını tazelediğinizde görürsünüz. Bitkilerin sinek kovma etkisi sınırlı olsa da güzel kokuları, mutfakta kullanılabilmeleri ve arı, kelebek gibi tozlayıcıları çekmeleri onları balkonun değerli bitkileri yapar.
Güneş
Fesleğen, lavanta, biberiye ve limon otu günde en az 6 saat güneş ister. Güneşi seven diğer bitkiler için güneşi seven bitkiler yazımıza bakın.
Saksı tabağı
Sivrisinek üremesini önlemek için tabaklarda su bırakmayın; sulamadan 15 dakika sonra tabağı boşaltın.
Evcil hayvanlar
Lavanta, nane, sardunya, limon otu ve kedi nanesi ASPCA'ya göre kedi ve köpekler için toksiktir. Güvenli seçenekler için evcil hayvan dostu bitkiler listemize göz atın.
Balkon tasarımı
Aromatik bitkileri çiçekli saksılarla birlikte gruplamak hem görüntüyü hem nemi iyileştirir. Fikirler için balkonda hangi çiçekler yetiştirilir yazımıza bakabilirsiniz.
Lavantanın kokusunu sinek kovma vaadi için değil, evinize kattığı ferahlık için seviyoruz. Floristlerimizin hazırladığı lavanta buketleri hem hediye hem de odanıza hoş bir koku için iyi bir seçimdir.
Ayıcıklı Mor Lavanta BuketiKlasik mor lavanta
Ayıcıklı Pembe Lavanta BuketiPembe tonlarda lavanta
Ayıcıklı Rengarenk Lavanta BuketiRenkli lavanta demeti
Ayıcıklı Turkuaz Lavanta BuketiTurkuaz tonlarda lavanta
Lavanta ve saksı çiçekleri
Lavanta buketleri ve saksı çiçekleri kart notunuzla birlikte kapıya teslim edilir. İstanbul içi aynı gün teslimatta son sipariş saati 18:00.
Sinekleri Uzak Tutan Bitkiler Hakkında Sık Sorulan Sorular
Hangi bitki sinekleri kovar?
En çok fesleğen, lavanta, nane, biberiye, limon otu, kedi nanesi ve kokulu sardunya önerilir. Ancak saksıdaki bitkilerin kovucu etkisi sınırlıdır; saha denemelerinde saksı bitkileriyle ölçülen koruma çoğunlukla %25–40 arasında kaldı. Sitronella sardunyası ise denemelerde etkisiz bulundu.
Fesleğen sinekleri kovar mı?
Hafif bir etkisi olabilir, ama tek başına yetmez. Afrika'daki saha denemelerinde saksıdaki yabani fesleğen türleri sivrisineklere karşı yaklaşık %38–40 koruma sağladı. Fesleğen kedi ve köpekler için zehirsizdir, bu yüzden pencere önü için iyi bir seçimdir.
Sineklerin sevmediği kokular nelerdir?
Sitronella, limon okaliptüsü, kedi nanesi, nane, lavanta ve fesleğen gibi yoğun uçucu yağ kokuları sinekleri kısa süreliğine rahatsız edebilir. Bu kokular hızla buharlaştığı için etkileri birkaç dakika ile birkaç saat sürer. Sinekleri çeken çöp ve yiyecek kokularını gidermek daha etkilidir.
Kara sinek neye gelmez?
Kara sinek, beslenecek ve yumurtlayacak bir şey bulamadığı temiz ve kapalı ortamlara gelmez. Kapaklı çöp kutusu, açıkta yiyecek bırakmamak, sinek teli ve hava akımı en etkili önlemlerdir. Kedi nanesi yağı laboratuvarda kovucu bulunmuştur, ama kokular tek başına yeterli değildir.
Sivrisinek neye gelmez?
Sivrisinek, durgun suyun boşaltıldığı, sinek teli ya da cibinlikle korunan ve hava akımı olan ortamlara zor gelir. Bireysel korunmada DEET, ikaridin, IR3535 ya da limon okaliptüsü yağı (PMD) içeren onaylı kovucular en etkili yoldur. Bitkiler bu önlemlerin yerini tutmaz.
Sitronella sardunyası sivrisinek kovar mı?
Hayır. "Sivrisinek bitkisi" diye satılan sitronella sardunyası, Guelph Üniversitesi denemesinde Aedes sivrisineklerine karşı etkisiz bulundu; sivrisinekler bitkinin üzerine konup dinlendi. Sardunya güzel bir balkon bitkisidir, ama sivrisinek kovucu değildir.
Çiçeklerin sineklenmesine ne iyi gelir?
Saksı toprağında uçan küçük sinekler genellikle sürekli ıslak topraktan kaynaklanan mantar sinekleridir. Toprağın üstünü sulamalar arasında kurutmak, sarı yapışkan tuzak kullanmak, tabaktaki suyu boşaltmak ve gerekirse üst toprağı yenilemek sorunu çözer.
Lavanta kedi ve köpeklere zararlı mı?
ASPCA lavantayı kedi, köpek ve atlar için toksik sayar; yutulduğunda bulantı, kusma ve iştahsızlık yapabilir. Lavanta yağını evcil hayvanların bulunduğu ortamda dikkatli kullanın ve bitkiyi ulaşamayacakları bir yere koyun. Fesleğen ve biberiye ise ASPCA'ya göre zehirsizdir.
