Bitki bakımı · Salon bitkileri
Tilki kuyruğu bitkisi, evlerde en çok yetiştirilen hâliyle yeşil tilki kuyruğu (Asparagus densiflorus 'Myersii'), Güney Afrika kökenli, iğnemsi yapraklarla kaplı dik ve tüylü dallarıyla tilki kuyruğunu andıran, kuşkonmazgillerden her dem yeşil bir süs bitkisidir; aydınlık bir yerde, toprağının üstü kurudukça sulandığında kolayca büyür, ancak kırmızı meyveleri kedi ve köpekler için zehirlidir.
Adı eğrelti otu gibi görünse de bir eğrelti değil, yenen kuşkonmazın akrabasıdır. "Tilki kuyruğu" adı Türkçede başka bitkiler için de kullanılır: Bahçelerde yetiştirilen, kırmızı ve sarkık püsküllü Amaranthus caudatus ile tarlalarda kendiliğinden biten "tilki kuyruğu otu" (Amaranthus retroflexus) bambaşka türlerdir. Bu yazı salon bitkisi olan yeşil tilki kuyruğunu anlatır ve diğerlerini nasıl ayıracağınızı da gösterir.
Yeşil tilki kuyruğu, floristlerimizin hem saksı bitkisi olarak hem de buket ve aranjmanlarda yeşillik olarak sevdiği bir bitkidir; yoğun, 50 cm'ye kadar uzayan tüylü dalları çiçeklerin arasında hacim ve doku yaratır. Müşterilerimizden en sık gelen sorular "Hangi bitki bu?", "Neden sararıyor?" ve "Nasıl çoğaltılır?" oluyor. Aşağıda bu soruları RHS, ASPCA ve botanik kaynaklarla doğrulanmış bilgilerle yanıtlıyoruz.
Tilki Kuyruğu Bitkisi Nedir?
Tilki kuyruğu bitkisi, kuşkonmazgiller (Asparagaceae) familyasının Asparagus cinsine bağlı Asparagus densiflorus türünün, dik ve yoğun dallı 'Myersii' çeşididir; kaynaklarda 'Meyersii' ya da 'Meyeri' yazımları da geçer. İngilizcede foxtail fern ya da asparagus fern diye bilinir. Tür, Güney Afrika'nın Kap bölgesi, KwaZulu-Natal ve kuzey eyaletleri ile Esvatini ve Mozambik'in İnhaca adasına özgüdür; doğada kayalık açık ormanlarda, savan çalılıklarında ve kıyı bölgelerinde yetişir.
"Yapraklar" aslında yaprak değildir: Dalları kaplayan yumuşak, iğne biçimli yeşil yapılar, botanikte kladot denen yassılaşmış küçük dallardır. Bitkinin toprak altında su depolayan etli, yumru benzeri kökleri vardır; bu yüzden birkaç gün susuz kalmaya dayanır. RHS, 'Myersii' çeşidine Bahçe Değeri Ödülü (Award of Garden Merit) vermiştir. Dalların dibinde küçük dikenler bulunabilir; budarken eldiven takmak iyi olur.
Yeşil tilki kuyruğu bakım künyesi
| Özellik | Bilgi |
|---|---|
| Latince ad | Asparagus densiflorus (Kunth) Jessop 'Myersii' |
| Familya | Asparagaceae (kuşkonmazgiller) |
| Diğer adları | Yeşil tilki kuyruğu, tilki kuyruğu çiçeği, süs kuşkonmazı; İngilizcede foxtail fern |
| Anavatan | Güney Afrika, Esvatini, Mozambik (İnhaca adası) |
| Boy | Dallar genellikle 30–60 cm; saksıda toplu, top gibi bir küme oluşturur |
| Işık | Parlak dolaylı ışık; sabah ya da akşam güneşi iyi gelir, yaz öğle güneşi yakar |
| Sulama | Toprağın üst 3–5 cm'si kuruyunca bol su; kışın seyrek |
| Sıcaklık | İdeal 15–24 °C; dona dayanmaz, 10 °C'nin altında zorlanır |
| Nem | Orta; çok kuru havada dallar sararıp dökülebilir |
| Toprak | İyi drene olan, gevşek saksı toprağı; perlit ya da ponza eklenebilir |
| Gübre | Nisan–eylül arasında yeşil bitki gübresi, ayda bir |
| Çoğaltma | Kök bölme (ilkbahar) ya da olgun kırmızı meyvelerin tohumu |
| Zehirlilik | ASPCA'ya göre kedi ve köpekler için zehirli; meyveleri mide-bağırsak bozukluğu, sık temas ciltte tahriş yapabilir |
| Çiçeklenme | Küçük, beyaz, kokulu çiçekler; ardından yeşilden kırmızıya dönen meyveler |
Hangi Bitkiye Tilki Kuyruğu Denir? Yeşil ve Kırmızı Tilki Kuyruğu Farkı
Türkçede "tilki kuyruğu" adı en az dört farklı bitki için kullanılır; salon bitkisi olarak satılan ve "yeşil tilki kuyruğu" diye aranan bitki Asparagus densiflorus 'Myersii'dir. Diğerleri, püsküllü ya da başaklı çiçek kümeleri tilki kuyruğuna benzediği için bu adı alır.
Tilki kuyruğu adıyla anılan bitkiler
| Halk arasındaki adı | Latince ad ve familya | Nasıl tanınır? |
|---|---|---|
| Yeşil tilki kuyruğu (salon bitkisi) | Asparagus densiflorus 'Myersii', kuşkonmazgiller | Çok yıllık, her dem yeşil; iğnemsi yapraklarla kaplı dik, tüylü dallar; kırmızı meyveler |
| Kırmızı tilki kuyruğu, sarkık tilki kuyruğu | Amaranthus caudatus, horozibiğigiller (Amaranthaceae) | Tek yıllık bahçe bitkisi; 90 cm'ye kadar uzayabilen kırmızı, bordo ya da yeşilimsi sarkık püsküller |
| Tilki kuyruğu otu, kırmızı köklü tilki kuyruğu | Amaranthus retroflexus, horozibiğigiller | Tek yıllık, tarla ve bahçe kenarlarında kendiliğinden biten yabani ot; kökü kırmızımsı, başakları yeşil |
| Çayır tilki kuyruğu | Alopecurus türleri, buğdaygiller | Çayırlarda yetişen çim benzeri otlar; silindir biçimli, yumuşak başaklar |
Kırmızı tilki kuyruğu (Amaranthus caudatus) nedir?
Kırmızı tilki kuyruğu, And Dağları kökenli, tek yıllık bir süs bitkisidir. İngilizcede love-lies-bleeding (aşk kanıyor) adıyla bilinir; Viktorya dönemi çiçek dilinde umutsuz aşkı simgeler. Boyu çeşide göre 2,5 metreye ulaşabilir. Güneşli bahçelerde ilkbaharda don tehlikesi geçtikten sonra ekilir, yaz boyunca ilk donlara kadar çiçekte kalır. Güney Amerika'da kiwicha adıyla tohumu ve yaprakları besin olarak kullanılır; kesme çiçek ve kuru çiçek olarak da değerlidir.
Tilki kuyruğu otu nedir, yenir mi?
Tilki kuyruğu otu ya da kırmızı köklü tilki kuyruğu (Amaranthus retroflexus), bir metreye kadar boylanan tek yıllık bir yabani ottur ve tarım alanlarında yaygın bir yabancı ot olarak görülür. Genç yaprakları ve tohumları bazı yörelerde yenir. Ancak azotlu gübre kullanılmış topraklarda yapraklarında nitrat biriktirdiği bilinir; bu yüzden ilaçlanmış ya da yoğun gübrelenmiş tarla kenarlarından toplanmamalıdır. "Tilki kuyruğu otu faydaları" diye anlatılan sağlık iddialarının ise bilimsel kanıtı sınırlıdır.
Tilki Kuyruğu Bitkisi Bakımı Nasıl Yapılır?
Tilki kuyruğu bitkisi bakımı; aydınlık bir yer, toprağın üstü kurudukça yapılan bol sulama, iyi süzülen toprak ve büyüme döneminde aylık gübreden oluşur. Etli kökleri sayesinde kısa süreli susuzluğu affeder, ama sürekli ıslak toprağı affetmez. Aşağıdaki altı adım yeterlidir.
Aydınlık bir yer seçin
Tül perdeli bir pencerenin önü idealdir. Sabah güneşi iyi gelir; yaz öğle güneşinin camdan doğrudan değmesi ise dalların uçlarını sarartır.
Toprak kurudukça bol sulayın
Üst 3–5 cm toprak kuruyunca saksının dibinden su çıkana kadar sulayın, tabakta su bırakmayın.
İyi süzülen bir toprak kullanın
Hazır yeşil bitki toprağına perlit ya da ponza karıştırın; saksının dibinde su deliği olsun.
Büyüme döneminde besleyin
Nisandan eylüle kadar yeşil bitki gübresini ayda bir verin; kışın gübrelemeyin.
Soğuktan koruyun
Bitki dona dayanmaz. Yazı balkonda geçirdiyse gece sıcaklığı 10 °C'ye yaklaşmadan içeri alın.
Kuruyan dalları dipten kesin
Sararan ya da kahverengileşen dalları toprağa yakın yerden kesin; yerine kökten yeni dallar çıkar.
Tilki Kuyruğu Nerede Durmalı, Güneş Sever mi?
Tilki kuyruğu, evin aydınlık bir köşesinde, parlak dolaylı ışık alan bir yerde durmalıdır; ışığı sever, ama yazın camın arkasında saatlerce doğrudan öğle güneşine maruz kalmak dalları yakar. Az ışıkta yaşar, ancak dallar seyrekleşir, uzar ve rengi açılır.
Balkonda ya da bahçede olur mu?
Yazın yarı gölge bir balkonda ya da terasta çok iyi gelişir. Dona dayanmadığı için Türkiye'nin büyük bölümünde kışın içeri alınmalıdır; yalnızca don görmeyen kıyı bölgelerinde korunaklı bir yerde dışarıda kalabilir.
Hangi oda uygun?
Doğu ya da batı pencereli salon, mutfak ya da çalışma odası uygundur. Kalorifer peteğinin üstü ve sık açılan kapıların önü uygun değildir.
Evcil hayvan varsa
Kedilerin ve köpeklerin meyvelere ulaşamayacağı bir rafa ya da askılı saksıya koyun; dökülen meyveleri toplayın.
Güneşi daha çok seven bitkiler için güneşi seven bitkiler yazımıza bakabilirsiniz.
Tilki Kuyruğu Nasıl Sulanır?
Tilki kuyruğu, toprağın üst 3–5 cm'si kuruduğunda saksının dibinden su çıkana kadar sulanmalıdır; bu, yazın çoğu evde haftada bir, kışın 2–3 haftada bir demektir. Toprağın altındaki etli kökler su depoladığı için bitki kısa susuzluğa dayanır, ama sürekli ıslak toprakta bu kökler çürür.
- Gün sayısına değil toprağa bakın: Parmağınızı toprağa batırın; nemliyse bekleyin.
- Yazın daha sık: Sıcak ve aydınlık bir balkonda saksı birkaç günde kuruyabilir.
- Kışın seyrek: Işık azalınca su ihtiyacı düşer; aynı programla sulamak sararmaya yol açar.
- Kuru havada nem desteği: Kaloriferli odalarda saksıyı ıslak çakıllı bir tepsiye koymak dalların dökülmesini azaltır.
Tilki Kuyruğu Toprağı, Gübresi ve Saksı Değişimi
Tilki kuyruğu, gevşek, organik maddece zengin ve suyu hızla süzen bir saksı toprağında en iyi gelişir. Hazır yeşil bitki toprağına üçte bir oranında perlit ya da ponza eklemek etli köklerin çürümesini önler. Perlit karışımının nasıl yapılacağını bitkiler için perlit kullanımı yazımızda anlattık.
Tilki kuyruğu saksı değişimi ne zaman yapılır?
Etli kökler hızla çoğalır ve saksıyı doldurur; kökler toprağı yukarı itiyor, saksı çatlıyor ya da su toprağa işlemiyorsa değişim zamanı gelmiştir. En uygun dönem ilkbahardır ve genellikle 1–2 yılda bir gerekir. Bir boy büyük, delikli bir saksı seçin; bu sırada kök kümesini bölerek bitkiyi çoğaltabilirsiniz. Adım adım uygulama için saksı nasıl değiştirilir rehberimizi izleyin.
Hangi gübre kullanılır?
Nisandan eylüle kadar dengeli bir sıvı yeşil bitki gübresi, etiket dozunda ayda bir yeterlidir. Soluk, açık yeşil dallar besin eksikliğini gösterebilir; fazla gübre ise dal uçlarında kahverengi yanıklara yol açar.
Tilki Kuyruğu Nasıl Çoğaltılır?
Tilki kuyruğu en kolay ve en güvenilir şekilde ilkbaharda kök bölerek çoğaltılır; olgun kırmızı meyvelerin içindeki tohumlarla da çoğaltılabilir. Dallardan alınan çelikler genellikle köklenmez; bu yüzden "suda köklendirme" yöntemi bu bitkide işe yaramaz.
Bitkiyi saksısından çıkarın
Toprağı bir gün önceden hafifçe sulayın; eldiven takıp kök kümesini saksıdan dikkatle çekin.
Kök kümesini bölün
Her parçada birkaç dal ve sağlıklı etli kök kalacak şekilde kümeyi elle ya da temiz bir bıçakla ikiye üçe ayırın.
Ayrı saksılara dikin
Her parçayı drenajı iyi, perlitli toprakla doldurulmuş, delikli bir saksıya dikin ve can suyunu verin.
Birkaç hafta dinlendirin
Parçaları doğrudan güneş almayan, aydınlık bir yerde tutun; yeni dallar görünene kadar gübre vermeyin.
Tohumdan yetiştirme
Kırmızıya dönmüş olgun meyveleri toplayıp etli kısmı temizleyin, tohumları nemli tohum toprağına 0,5 cm derinliğe ekin ve ılık bir yerde tutun. Çimlenme birkaç hafta sürebilir ve tohumdan yetişen bitkilerin dolgun bir kümeye dönüşmesi zaman alır. Çelik ve kök bölme yöntemlerinin farkını çelik köklendirme nedir yazımızda anlattık.
Tilki Kuyruğu Çiçek Açar mı, Meyveleri Zehirli mi?
Evet, yeşil tilki kuyruğu çiçek açar: Olgun bitkilerde genellikle ilkbahar ve yaz aylarında dalların üzerinde küçük, beyaz ve hafif kokulu çiçekler belirir. Çiçeklerin ardından önce yeşil, olgunlaştıkça parlak kırmızıya dönen küçük, yuvarlak meyveler oluşur. Saksıda her yıl çiçek açmayabilir; bol ışık alan, olgun bitkilerde çiçeklenme daha sık görülür.
ASPCA, bu türü kediler ve köpekler için zehirli bitkiler arasında sayar: Meyvelerin yenmesi kusma, karın ağrısı ve ishal gibi mide-bağırsak bozukluklarına, bitkiyle sık temas ise ciltte alerjik tahrişe yol açabilir. Meyveler insanlar için de yenmez; küçük çocukların ulaşabileceği yerlerde meyveleri toplamak en doğrusudur. Evde hayvan varsa güvenli seçenekleri evcil hayvan dostu 12 bitki yazımızda bulabilirsiniz; aynı familyadan, ASPCA'ya göre kedi ve köpeklere zararsız olan kurdele çiçeği iyi bir alternatiftir.
Tilki Kuyruğu Neden Sararır? Sorun ve Çözüm Tablosu
Tilki kuyruğunun sararmasının en sık nedeni fazla sulama ya da az ışıktır; dalların kuruyup iğnelerini dökmesi ise çoğunlukla uzun susuzluk, kuru kalorifer havası ya da yakıcı güneşten kaynaklanır. Yaşlanan birkaç dalın zamanla sararması ise doğaldır.
Tilki kuyruğu sorun ve çözüm tablosu
| Belirti | Olası neden | Çözüm |
|---|---|---|
| Dallar sararıyor, toprak sürekli ıslak | Fazla sulama, tabakta su, drenajsız saksı | Toprak kuruyana kadar sulamayın, tabağı boşaltın, perlitli toprağa alın. |
| Dallar solgun ve seyrek, ışığa doğru uzuyor | Yetersiz ışık | Daha aydınlık bir pencerenin önüne taşıyın. |
| İğneler dökülüyor, dallar kuru ve kıtır | Uzun süre susuz kalma ya da çok kuru hava | Derinlemesine sulayın, nemi artırın, kuruyan dalları dipten kesin. |
| Dalların güneşe bakan yüzü sarı-kahverengi | Yaz öğle güneşinde yanma | Tül perdeli ya da daha az doğrudan güneş alan bir yere alın. |
| Kök toprağı yukarı itiyor, su işlemiyor | Saksıya sığmayan etli kökler | İlkbaharda bir boy büyük saksıya alın ya da kök kümesini bölün. |
| İnce ağ, yapışkan dallar ya da küçük böcekler | Kırmızı örümcek, yaprak biti ya da unlu bit | Bitkiyi duşta yıkayın, sabunlu suyla silin; gerekirse uygun bir bitki ilacı kullanın. |
Zararlılarla doğal yöntemlerle mücadele için yaprak biti nedir, mücadele yöntemleri yazımız yol gösterir.
Tilki Kuyruğu Bitkisi Ne İşe Yarar, Anlamı Nedir?
Yeşil tilki kuyruğu bitkisi süs bitkisi olarak kullanılır: Saksıda kendi başına dekoratif bir yeşil küme oluşturur, askılı saksılarda ve balkon düzenlemelerinde dokusuyla öne çıkar. Yoğun, 50 cm'ye kadar uzayan dalları çiçek aranjmanlarında özellikle değerlidir; floristler bu dalları buketlerde yeşillik ve hacim için kullanır. Bilinen bir tıbbi ya da hava temizleme faydası için yeterli kanıt yoktur.
Yeşil tilki kuyruğunun geleneksel bir çiçek dili anlamı yoktur; "anlamı" diye anlatılan bereket, koruma ya da şans yorumları halk inanışıdır. Kırmızı tilki kuyruğunun (Amaranthus caudatus) ise belgelenmiş bir anlamı vardır: Viktorya dönemi çiçek dilinde umutsuz, karşılıksız aşkı simgeler. Benzer, tüylü görünümlü bir salon bitkisi arıyorsanız aşk merdiveni (Boston eğreltisi) rehberimize de göz atın.
Yeşil tilki kuyruğu kataloğumuzda saksı bitkisi olarak yer almıyor; aynı aydınlık köşede benzer bakımla yaşayan yeşil salon bitkilerimizi aşağıda seçtik.
Antrasit Saksıda Chamaedorea Dağ PalmiyesiTüylü yapraklı, yarı gölgeye dayanıklı
Saksıda Ficus Natasja AranjmanıKüçük yapraklı benjamin
Saksıda Aglaonema AranjmanıDesenli yapraklı salon bitkisi
Barış Çiçeği Spathiphyllum Sweet ChicoBeyaz çiçekli, kolay bakım
Sukulent Chamadora AranjmanıPalmiye ve sukulent bir arada
Aydınlık köşenize yeşil bir dokunuş
Floristlerimizin hazırladığı yeşil bitkili aranjmanlar kart notunuzla birlikte kapıya teslim edilir. İstanbul içi aynı gün teslimatta son sipariş saati 18:00.
Daha fazla seçenek için salon bitkileri kategorimize, bakım alışkanlıkları için ev bitkileri nasıl bakılır rehberimize bakabilirsiniz.
Tilki Kuyruğu Bitkisi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Tilki kuyruğu bitkisinin Latince adı nedir?
Salon bitkisi olarak satılan yeşil tilki kuyruğunun Latince adı Asparagus densiflorus 'Myersii'dir; 'Meyersii' ve 'Meyeri' yazımları da kullanılır. Kuşkonmazgiller (Asparagaceae) familyasındandır ve Güney Afrika kökenlidir. Kırmızı püsküllü tilki kuyruğu ise Amaranthus caudatus adlı başka bir türdür.
Tilki kuyruğunun diğer adı nedir?
Yeşil tilki kuyruğu, tilki kuyruğu çiçeği ve süs kuşkonmazı adlarıyla da bilinir; İngilizcede foxtail fern ya da asparagus fern denir. Adında "eğrelti" geçse de gerçek bir eğrelti değil, kuşkonmazın akrabasıdır.
Tilki kuyruğu bitkisi ne işe yarar?
Yeşil tilki kuyruğu süs bitkisi olarak saksıda, askılı sepetlerde ve balkon düzenlemelerinde kullanılır. Uzun, tüylü dalları çiçek aranjmanlarında yeşillik olarak da değerlidir. Kanıtlanmış bir tıbbi faydası yoktur ve meyveleri yenmez.
Tilki kuyruğu nerede durmalı?
Parlak dolaylı ışık alan, sabah ya da akşam güneşi gören, 15–24 °C'lik bir yerde durmalıdır. Yaz öğle güneşinin camdan doğrudan değmesi dalları sarartır. Yazın yarı gölge bir balkona çıkarılabilir, ama dona dayanmadığı için kışın içeri alınmalıdır.
Tilki kuyruğu nasıl çoğaltılır?
En kolay yol ilkbaharda saksı değiştirirken kök kümesini bölmektir; her parçada birkaç dal ve sağlıklı etli kök kalmalıdır. Olgun kırmızı meyvelerin tohumuyla da çoğaltılabilir. Dal çelikleri genellikle köklenmez.
Tilki kuyruğu neden sararır?
En sık nedenler fazla sulama, drenajsız saksı ve yetersiz ışıktır. Dallar kuruyup iğnelerini döküyorsa bitki uzun süre susuz kalmış ya da çok kuru, sıcak bir havada durmuştur. Sararan dalları dipten kesin; kökten yenileri çıkar.
Tilki kuyruğu kedilere zararlı mı?
Evet. ASPCA, bu türü kediler ve köpekler için zehirli olarak listeler. Meyvelerin yenmesi kusma, karın ağrısı ve ishale, bitkiyle sık temas ciltte tahrişe yol açabilir. Bitkiyi hayvanların ulaşamayacağı bir yere koyun ve dökülen meyveleri toplayın.
Yeşil tilki kuyruğu ile kırmızı tilki kuyruğu aynı bitki mi?
Hayır. Yeşil tilki kuyruğu (Asparagus densiflorus 'Myersii') çok yıllık, her dem yeşil bir salon bitkisidir. Kırmızı tilki kuyruğu (Amaranthus caudatus) ise sarkık kırmızı püsküller açan, tek yıllık bir bahçe bitkisidir ve farklı bir familyadandır.
