Çiçek rehberi · Lale (Tulipa)
Lale çiçeği (Tulipa), zambakgiller (Liliaceae) familyasından, ilkbaharda açan, soğanlı ve çok yıllık bir süs bitkisidir. Yaklaşık 75 türü ve binlerce melez çeşidi vardır; saf mavi dışında hemen her renkte açar. Soğanları sonbaharda (eylül–kasım) dikilir, çiçekler ilkbahar ortası ile sonunda, İstanbul'da çoğunlukla nisan ayında açar.
Anavatanı Güney Avrupa'dan Orta Asya'ya uzanan dağlık bozkırlardır. Türk ve İran kültürlerinde yüzyıllardır yetiştirilen lale, Osmanlı'da öyle sevilmiştir ki 1718–1730 arasındaki döneme sonradan "Lale Devri" adı verilmiştir. Batı dillerindeki "tulip" adı da Osmanlı Türkçesindeki "tülbent" kelimesinden gelir.
Lale, atölyemizde her bahar en çok buket hazırladığımız çiçeklerden biri. Sade bir kadeh biçimi, dimdik sapı ve renk çeşitliliğiyle hem tek başına hem başka çiçeklerle uyum sağlar. Bir de herkesin bildiği ama pek az kişinin farkında olduğu bir huyu var: Lale vazoya girdikten sonra da büyümeye ve ışığa dönmeye devam eder. Bu rehberde lalenin ne olduğunu, adının nereden geldiğini, renklerinin anlamını, Lale Devri'ne uzanan hikâyesini, soğan dikimini ve vazoda nasıl daha uzun yaşayacağını anlattık.
Lale Çiçeği Nedir? Özellikleri
Lale, Tulipa cinsine giren soğanlı bitkilerin ortak adıdır. Bitki ilkbaharda toprak altındaki soğandan sürgün verir, çiçek açar, yazın yaprakları sararınca toprak üstü kısmı kurur ve soğan bir sonraki bahara kadar dinlenmeye geçer. TDK sözlüğü laleyi "yaprakları uzun ve sivri, çiçekleri kadeh biçiminde, türlü renkte bir süs bitkisi" olarak tanımlar.
Lale çiçeğinin özellikleri
- Çiçek: Genellikle her sapın ucunda tek, büyük ve dik bir çiçek bulunur; bazı türler bir sapta iki-dört çiçek açar. Çiçek kadeh, fincan ya da yıldız biçimindedir.
- Taç yaprakları: Lalede taç ve çanak yaprakları birbirine çok benzediği için botanikte altısına birden "tepal" denir. Tabanlarında çoğu zaman farklı renkli bir leke bulunur.
- Yapraklar: Sapın alt kısmında iki ila altı adet, mumsu, şerit biçimli, çoğunlukla mavimsi yeşil yaprak.
- Boy: Çeşide göre yaklaşık 10 cm ile 70 cm arasında.
- Koku: Türlerin ve çeşitlerin büyük çoğunluğu belirgin bir koku taşımaz; birkaç tür ve çeşit hafif kokuludur.
- Nektar: Lale çiçeklerinde nektar bezi yoktur.
- Renk: Kırmızı, sarı, turuncu, pembe, beyaz, mor, neredeyse siyah ve çok renkli; gerçek mavi lale yoktur.
Lale soğanlı bitkilerin en bilinen örneklerinden biridir. Sümbül, nergis ve zambak gibi diğer soğanlıları soğanlı bitkiler nelerdir? yazımızda topladık.
Tulip, Tulipa, Tülpan: Lalenin Adları Nereden Gelir?
Tulip, tulipa ve tülpan aynı çiçeğin, yani lalenin farklı dillerdeki adlarıdır. "Tulipa" bitkinin Latince bilimsel cins adı, "tulip" İngilizcesidir; "tülpan" ise bazı dillerde kullanılan biçimidir. Bu adların hepsi, 16. yüzyılda Avrupalı diplomatların Osmanlı'dan götürdüğü bir kelimeye dayanır: Osmanlı Türkçesindeki tülbent. Yaygın açıklamaya göre çiçeğin biçimi sarığı andırdığı, ya da sarığa takılan laleler sarıkla karıştırıldığı için bu ad Avrupa'ya çiçeğin adı olarak geçmiştir.
Türkçedeki "lale" kelimesi ise Farsçadan gelir. Kökeni Eski Farsçada "kırmızı şey" anlamına gelen bir sözcüğe dayanır; "lâl" (kırmızı) kelimesi de aynı köktendir. Lale adı başlangıçta gelincik gibi kırmızı kır çiçekleri için de kullanılmış, zamanla bugünkü anlamına oturmuştur.
Lale Çiçeğinin Anlamı: Neyi Temsil Eder?
Lale genel olarak mükemmel aşkı, zarafeti ve yeniden doğuşu temsil eder; ancak anlamı kültüre göre derinleşir. Osmanlı kültüründe lale yeryüzündeki cennetin simgesi sayılmış ve neredeyse kutsal bir statü kazanmıştır. Arap harfleriyle yazıldığında "lale" ile "Allah" kelimelerinin aynı harflerden oluşması bu anlamı güçlendirmiştir. Lale motifi bu yüzden çinilerde, camilerde, kumaşlarda ve el sanatlarında en sık kullanılan desenlerden biri olmuştur.
Hollanda'da ise lale aynı dönemde hayatın kısalığını anlatan bir simgeye dönüşmüş, natürmort resimlerinde bu anlamla sık sık yer almıştır. İran'da kırmızı lale şehitliğin simgesidir. Kısacası lale, aynı çiçek üzerinden hem cenneti hem de geçiciliği anlatabilen nadir çiçeklerden biridir.
Lale Renklerinin Anlamları
Lale buketi seçerken renk, mesajın kendisidir. Aşağıdaki anlamlar çiçek dilinde yaygın kabul gören yorumlardır; floristlerimizin müşterilerimize önerdiği kullanım alanlarını da ekledik.
Renklerine göre lale anlamları
| Renk | Anlamı | Kime, ne zaman? |
|---|---|---|
| Kırmızı lale | Tutkulu ve derin aşk | Sevgiliye, yıldönümünde, Sevgililer Günü'nde |
| Sarı lale | Neşe, dostluk, güneşli düşünceler | Arkadaşa, yeni işe başlayana, moral için |
| Beyaz lale | Saflık, af dileme, yeni başlangıç | Özür dilemek, yeni doğan, taziye |
| Pembe lale | Şefkat, ilgi, mutluluk | Anneye, sevdiklerine, teşekkür için |
| Mor lale | Asalet, saygı, zarafet | Saygı duyulan birine, kutlamalarda |
| Turuncu lale | Coşku, enerji, sıcaklık | Doğum günü, tebrik, başarı |
| Siyah (koyu mor) lale | Gizem, güç, ayrıcalık | Özel ve iddialı bir hediye |
| Alacalı (çok renkli) lale | Hayranlık, renkli bir kişilik | Neşeli bir sürpriz |
Siyah lale gerçekten var mı?
Tamamen siyah bir lale yoktur; "siyah lale" diye bilinen çeşitler aslında çok koyu, parlak mor-bordo tonlardadır. En bilineni 'Queen of the Night' çeşididir. Gerçek siyaha en yakın lale 1986'da Hollanda'da iki koyu mor çeşidin melezlenmesiyle elde edilmiştir. Siyah laleye duyulan merak, Alexandre Dumas'nın 1850'de yayımlanan Kara Lale romanına da konu olmuştur.
Lalenin Hikâyesi: Orta Asya'dan Lale Devri'ne
Lalenin hikâyesi Orta Asya dağlarında başlar. Cinsin çeşitlilik merkezi Pamir-Alay ve Tanrı Dağları'dır; yabani laleler buradan Kafkasya, Anadolu ve Balkanlar'a kadar uzanan geniş bir kuşakta yetişir. Laleyi ilk yetiştirenler İranlılar ve Türklerdir: İran bahçelerinde laleciliğin geçmişi 10. yüzyıla uzanır, lalenin Anadolu'ya en çok Selçuklularla birlikte yayıldığı düşünülür.
- 15. yüzyıl: Lale Osmanlı'nın en değerli çiçeklerinden biri hâline gelir ve hanedanla özdeşleşir.
- 1554 sonrası: Habsburg elçisi Ogier Ghiselin de Busbecq, İstanbul'da "Türklerin lale dediği" çiçekleri gördüğünü yazar; laleler Avrupa'ya ulaşır.
- 1593–1594: Botanikçi Carolus Clusius, Leiden'deki botanik bahçesine lale diker; Hollanda'daki lale yetiştiriciliği buradan yayılır.
- 1634–1637: Hollanda'da lale soğanı fiyatları spekülatif biçimde tırmanır ve çöker; bu olay tarihe "lale çılgınlığı" olarak geçer.
- 1718–1730: III. Ahmed ve Sadrazam Nevşehirli Damat İbrahim Paşa dönemi. İstanbul seçkinleri arasında lale tutkusu doruğa çıkar.
Bu son döneme "Lale Devri" adı o zamanlar verilmemiştir. Ad, Yahya Kemal'in bir sohbetinden esinlenen Ahmet Refik'in 1913'te yayımladığı Lâle Devri kitabıyla yerleşmiştir. Dönem; matbaanın kurulması, Avrupa başkentlerine elçilikler gönderilmesi ve Sadabad Kasrı gibi yapılarla da anılır. Bugün Türkiye'de bilinen 14 lale türünden yalnızca dördünün yerli kökenli kabul edilmesi, Orta Asya ve İran'dan getirilen lalelerin bu topraklardaki yolculuğunu da gösterir.
İstanbul Lale Festivali
Lalenin İstanbul'la bağı bugün de her bahar yenilenir. İstanbul Lale Festivali kapsamında genellikle nisan ayı boyunca şehrin park ve korularında milyonlarca lale çiçek açar. Festivalin tarihleri ve programı yıldan yıla değişebildiği için gitmeden önce belediyenin güncel duyurularına bakmanızı öneririz.
Lale Çeşitleri
Bahçecilikte laleler, çiçek biçimine ve bitki boyuna göre 15 gruba ayrılır. Çiçekçide ve bahçe merkezinde karşılaşacağınız en yaygın grupları aşağıda özetledik.
Başlıca lale grupları ve çiçeklenme zamanları
| Grup | Görünüm | Çiçeklenme |
|---|---|---|
| Single Early (tek erkenci) | Fincan biçimli tek çiçek, kısa boylu | Erken |
| Double Early (katmerli erkenci) | Kâse biçimli, katmerli çiçek | Erken |
| Triumph | Klasik fincan biçimi, orta boy; buketlerin çoğu | Orta |
| Darwin hibrit | Büyük, oval çiçek, uzun sap | Orta |
| Single Late (tek geççi) | Kadeh biçimli, uzun boylu | Geç |
| Zambak çiçekli | Belli inceltilmiş, uçları sivri ve geriye kıvrık | Geç |
| Saçaklı (Fringed) | Taç yaprak kenarları ince saçaklı | Geç |
| Papağan (Parrot) | Kıvrık, dalgalı ve yırtık görünümlü yapraklar | Orta |
| Double Late (katmerli geççi) | Şakayığı andıran iri, ağır çiçek | Geç |
| Kaufmanniana, Fosteriana, Greigii | Botanik türlere yakın, kısa ve dayanıklı | Erken |
| Botanik (tür) laleler | Yabani türler; küçük ama yıllarca yeniden çiçek açar | Erken |
Buketlerde "double" yazan laleler katmerli, "galaksi" diye anılan laleler ise yaprakları desenli çeşitlerdir. Laleye benzer çiçek arıyorsanız şakayık ve ranunculus, katmerli laleye görünüşte en yakın çiçeklerdir.
Lale Ne Zaman Açar? Hangi Mevsimde Çıkar?
Lale ilkbaharda, çeşide göre mart sonundan mayıs ortasına kadar açar; İstanbul ve Marmara ikliminde çiçeklenmenin doruğu genellikle nisan ayıdır. Sürgünler toprak üstüne şubat–mart aylarında çıkar. Erkenci gruplar (Single Early, Kaufmanniana) ilk, Triumph ve Darwin hibritleri orta, Single Late ve katmerli geççiler son açanlardır. Farklı gruplardan soğan dikerek bahçenizde altı haftaya yayılan bir lale mevsimi kurabilirsiniz. Laleyle aynı dönemde açan diğer çiçekleri ilkbaharda açan çiçekler rehberimizde bulabilirsiniz.
Lalenin düzgün çiçek açması için kışın uzun süre soğukta kalması gerekir. Soğanlar düşük sıcaklıkta geçen bu dönemde sapı uzatacak sinyali alır. Kışı ılık geçen bölgelerde laleler kısa saplı açabilir ya da ikinci yıl çiçek vermeyebilir; bu yüzden pek çok yerde her sonbahar yeni soğan dikilir.
Lale Soğanı Ne Zaman ve Nasıl Dikilir?
Lale soğanı sonbaharda, eylül ile kasım arasında, bitki dinlenmedeyken dikilir. Marmara gibi ılıman bölgelerde toprak serinledikten sonra, ekim–kasım ayları en uygun zamandır. Dikim için şu adımları izleyin.
Sağlam soğan seçin
Sert, dolgun ve küf izi olmayan soğanları seçin. Kahverengi kâğıtsı kabuğun dökülmüş olması çiçeklenmeyi etkilemez.
Güneşli ve suyu süzen bir yer bulun
Lale tam güneşi ve su tutmayan, nötr ya da hafif kireçli toprağı sever. Su biriken yerlerde soğan çürür.
Soğan boyunun 2–3 katı derinliğe dikin
Soğanı sivri ucu yukarı bakacak şekilde, kendi boyunun iki üç katı derinliğe yerleştirin. Kışı sert geçen yerlerde biraz daha derine dikmek soğanı dondan korur.
Aralık bırakın
Soğanlar arasında en az iki soğan genişliği kadar boşluk bırakın. Tek sayılı gruplar halinde dikilen laleler daha doğal görünür.
Üstünü kapatıp sulayın
Toprağı hafifçe bastırın ve bir kez can suyu verin. Sonbahar yağmurları yeterliyse kış boyunca ek sulama gerekmez.
Baharda sürgünleri izleyin
Sürgünler çıktıktan sonra kuru giden haftalarda toprağı nemli tutun; çiçeklenme süresi kısalmasın.
Saksıda lale soğanı nasıl dikilir?
Saksıda dikimde üç ölçü saksı toprağına bir ölçü iri kum ya da perlit karıştırarak süzek bir harç hazırlayın. Soğanları aralarında bir parmak boşluk kalacak şekilde sık dizin ve üstlerini iki üç soğan boyu toprakla örtün. 45 cm çapındaki bir saksıya 12 ile 20 soğan sığar. Daha dolgun bir görüntü için farklı zamanlarda açan soğanları üst üste katlar halinde dikebilirsiniz. Perlitin nasıl kullanılacağını bitkiler için perlit kullanımı yazımızda anlattık.
Lale soğanı yıllık takvimi
| Dönem | Bitkinin durumu | Yapılacaklar |
|---|---|---|
| Eylül–Kasım | Soğan dinlenmede | Dikim; ılıman bölgelerde ekim–kasım |
| Aralık–Şubat | Kökleme ve soğuklama | Su birikmesine karşı saksıları korunaklı yere alma |
| Şubat–Mart | Sürgün çıkışı | Kuru havada sulama; potasyumlu sıvı gübre |
| Mart–Mayıs | Çiçeklenme | Kesme için tomurcuk renklenince kesim; solan çiçeği koparma |
| Mayıs–Haziran | Yapraklar sararıyor | Yaprakları kesmeden sararmasını bekleme; ardından soğanı sökme |
| Haziran–Ağustos | Yaz dinlenmesi | Soğanları kuru, karanlık ve havadar yerde saklama |
Diğer çiçeklerin ekim zamanlarını hangi bitki hangi ayda ekilir? rehberimizde bulabilirsiniz.
Lale Bakımı: Künye, Saksı ve Bahçe
Lale (Tulipa) bakım künyesi
| Latince adı | Tulipa; bahçe ve kesme çeşitlerinin çoğu Tulipa gesneriana grubunda |
|---|---|
| Familya | Liliaceae (zambakgiller) |
| Anavatanı | Güney Avrupa'dan Orta Asya'ya; çeşitlilik merkezi Pamir-Alay ve Tanrı Dağları |
| Işık | Tam güneş; bazı türler hafif gölgeye dayanır |
| Sulama | Büyüme ve çiçeklenmede toprak nemli; yazın soğan kuru dinlenir |
| Sıcaklık | Serin ve uzun bahar, kuru yaz; kışın soğuklanma ihtiyacı var |
| Nem | Normal dış ortam nemi; ıslak yaprak mantar hastalığı riskini artırır |
| Toprak | Organik maddece zengin, iyi süzülen, nötr ya da hafif kireçli |
| Gübre | Sürgün çıktıktan sonra yapraklar sararana kadar potasyumlu sıvı gübre |
| Çoğaltma | Yavru soğan; tohumla çiçek veren bitki elde etmek 5–8 yıl sürer |
| Zehirlilik | Kedi, köpek ve atlar için toksik (en yoğun soğanda); soğanla uzun temas ciltte alerji yapabilir |
| Çiçeklenme | İlkbahar ortası ve sonu; İstanbul'da çoğunlukla nisan |
Saksıda ve bahçede lale bakımı
Saksıdaki laleler yağmurlu havalarda fazla ıslanırsa saksıyı bir duvar dibine ya da saçak altına alın; toprak biraz kuruyunca eski yerine döndürün. Yapraklar göründükten sonra kuru giden haftalarda düzenli sulayın; susuz kalan lalenin çiçeklenme süresi kısalır. Bahçedeki laleler ise yağmur yeterliyse sulama istemez, yalnızca iki üç haftayı aşan kurak dönemlerde toprağı nemlendirin.
Çiçek solduktan sonra tohum kapsülünü sapıyla birlikte, yaprakların hemen üstünden kesin. Yaprakları ise sararana kadar kesmeyin; soğan bir sonraki yılın enerjisini bu yapraklardan toplar.
Lale soğanı her yıl çiçek açar mı?
Bahçe laleleri çoğunlukla ilk yıl en gösterişli çiçeğini verir; ikinci yıldan itibaren çiçek küçülebilir ya da hiç gelmeyebilir. Darwin hibritleri, Kaufmanniana çeşitleri ve botanik laleler yeniden çiçek açmaya daha yatkındır. Soğanları yazın söküp kuru saklamak, yabani lalelerin sıcak ve kuru yaz dinlenmesini taklit ettiği için tekrar çiçeklenme şansını artırır.
Lale soğanı nasıl saklanır?
Yapraklar sarardığında, yani çiçeklenmeden yaklaşık altı hafta sonra soğanları sökün. Toprağını temizleyin; yumuşak, küflü ya da hasarlı olanları ayırın. Kabukları kâğıt gibi kuruyana kadar gölgede bekletin. Ardından file ya da kâğıt torbalarda, 18–20 °C civarında, karanlık ve iyi havalanan bir yerde saklayın ve sonbaharda yeniden dikin.
Vazoda Lale Bakımı: Kesme Lale Nasıl Uzun Dayanır?
Kesme lale, birkaç basit kuralla vazoda çok daha uzun süre taze kalır. Atölyemizde buketleri teslimata hazırlarken uyguladığımız yöntem şudur:
- Sapları kesin: Temiz ve keskin bir bıçakla saplardan 1–2 cm'yi çapraz kesin.
- Soğuk ve az su: Vazoyu birkaç parmak soğuk suyla doldurun; lale sapları derin suda yumuşar.
- Suyun altındaki yaprakları alın: Suya giren yapraklar bakteriyi çoğaltır.
- Serin ve ışığı dengeli yer: Kalorifer, doğrudan güneş ve meyve kâsesinden uzak tutun.
- Suyu sık yenileyin: İki günde bir suyu değiştirip saplardan biraz daha kesin.
- Nergisle hemen karıştırmayın: Kesilen nergisin salgısı laleyi kısa sürede yorar; nergisleri birkaç saat ayrı vazoda beklettikten sonra birleştirin.
Vazodaki lale neden eğilir?
Lale kesildikten sonra da büyümeye devam eder ve ışığa doğru kıvrılır; bu yüzden vazoda saplar uzayıp eğilebilir. Vazoyu her gün çevirmek, uzun bir vazo seçmek ve sapları ambalaj kâğıdına sararak birkaç saat soğuk suda dik bekletmek eğilmeyi azaltır. Tamamen sarkan laleler ise genellikle susuz kalmıştır. Kesme çiçeklerin ömrünü uzatan diğer püf noktaları vazodaki çiçek nasıl dayanır? yazımızda.
Lale Sorunları ve Çözümleri
Lalede sık görülen sorunlar
| Belirti | Olası neden | Çözüm |
|---|---|---|
| Lale yaprak verdi ama çiçek açmadı | Soğan küçük ya da yorgun, yetersiz soğuklanma | Her sonbahar iri soğanlarla yenileyin; ılık bölgelerde soğanları dikimden önce serinde bekletin |
| Kısa saplı, toprağa yakın açan çiçekler | Kışın yeterince soğukta kalmamış | Dikimi geciktirin, saksıları kışın dışarıda tutun |
| Soğan yumuşak, küflü ya da çürük | Su birikmesi, mantar | Süzek toprak kullanın; hastalıklı soğanları atın |
| Yapraklarda kahverengi lekeler, gri küf | Lale ateşi (Botrytis tulipae) | Hastalıklı bitkileri hemen sökün; aynı yere birkaç yıl lale dikmeyin |
| Çiçeklerde çizgili, alacalı lekeler, cılız bitki | Lale kırılma virüsü (yaprak bitiyle taşınır) | Bitkiyi imha edin, yaprak bitiyle mücadele edin |
| Soğanlar kaybolmuş, sürgün yok | Fare, sincap gibi kemirgenler | Dikim yerini tel örgüyle koruyun |
| Vazoda yapraklar sararıyor, sap yumuşuyor | Derin ya da bayat su, sıcak ortam | Az ve soğuk su, sık su değişimi |
Lale zehirli mi?
ASPCA'ya göre lale kedi, köpek ve atlar için toksiktir; zehirli maddeler (tulipalin A ve B) en yoğun soğanda bulunur ve kusma, ishal, aşırı salya, halsizlik görülebilir. Evcil hayvanınız lale soğanı ya da yaprağı yediyse hemen veterinerinizi arayın. Lale soğanlarını uzun süre elleyen kişilerde ciltte kaşıntılı tahriş de görülebilir; dikimde eldiven kullanın.
Ters Lale Nedir? Lale ile Farkı
Ters lale, lale değil Fritillaria imperialis adlı ayrı bir türdür. Aynı familyadan, zambakgillerden gelir ama başka bir cinse aittir. Türkiye'den İran, Irak, Afganistan ve Himalaya eteklerine kadar yetişir; yaklaşık bir metreye yaklaşan sapının ucunda aşağı doğru sarkan turuncu, kırmızı ya da sarı çan biçimli çiçekler ve onların üstünde bir yaprak tacı taşır. İran halk anlatılarında başı önüne eğik bu çiçeğin, yasa bürünüp ağladığı; çiçeklerin dibindeki nektar damlalarının da gözyaşı olduğu anlatılır. Ters lalenin hikâyesini ayrıntılı olarak ters lale çiçeğinin hikâyesi ve anlamı yazımızda okuyabilirsiniz.
Lale Buketi ve Aranjmanı Seçerken
Lale buketinin fiyatı ve etkisi; lale sayısına, çeşidine (tek, katmerli ya da galaksi), sezona ve tasarıma göre değişir. Sevgiliye kırmızı, arkadaşa sarı ya da turuncu, anneye pembe, özür için beyaz lale en çok tercih edilen kombinasyonlardır. Atölyemizde hazırladığımız lale buketleri ve aranjmanlarından bazıları:
Kırmızı Lale BuketiTutkulu aşkın klasik dili
Sarı Lale Buketi 7'liNeşe ve dostluk için
Pembe Lale BuketiŞefkatli bir teşekkür
Beyaz Lale Buketi 7'liSade, zarif, yeni başlangıç
Mor Lale BuketiAsalet ve saygının rengi
Galaksi Lale Buketi SiyahDesenli lalelerle iddialı tasarım
Laleyi en taze hâliyle gönderin
Lale buketleri ve aranjmanları kart notunuzla birlikte teslim edilir. İstanbul içi aynı gün teslimatta son sipariş saati 18:00.
Lale Çiçeği Hakkında Sık Sorulan Sorular
Lale çiçeği nedir?
Lale (Tulipa), zambakgiller familyasından, ilkbaharda açan, soğanlı ve çok yıllık bir süs bitkisidir. Yaklaşık 75 türü ve binlerce melez çeşidi vardır; saf mavi dışında hemen her renkte açar.
Lale çiçeği neyi temsil eder?
Lale genel olarak mükemmel aşkı, zarafeti ve yeniden doğuşu temsil eder. Osmanlı kültüründe yeryüzündeki cennetin simgesi sayılmış, Hollanda'da ise hayatın kısalığını anlatan bir sembol olmuştur. Kırmızı lale aşkı, sarı neşeyi, beyaz affı ve yeni başlangıcı anlatır.
Tulip hangi çiçek?
Tulip, lalenin İngilizcesidir; tulipa ise Latince bilimsel cins adıdır. Bu adlar, 16. yüzyılda Osmanlı'dan Avrupa'ya geçen "tülbent" kelimesinden türemiştir.
Lale çiçeği hangi mevsimde açar?
Lale ilkbaharda açar. Çeşide göre mart sonundan mayıs ortasına kadar çiçek verir; İstanbul ve Marmara'da çiçeklenmenin doruğu genellikle nisan ayıdır.
Lale soğanı ne zaman dikilir?
Lale soğanı sonbaharda, eylül ile kasım arasında dikilir; Marmara gibi ılıman bölgelerde toprak serinledikten sonra ekim–kasım en uygun zamandır. Soğan kendi boyunun iki üç katı derinliğe, sivri ucu yukarıda olacak şekilde yerleştirilir.
Lale soğanı her yıl çiçek açar mı?
Bahçe laleleri en iyi çiçeğini ilk yıl verir, sonraki yıllarda çiçek küçülebilir. Darwin hibritleri ve botanik laleler daha kolay yeniden açar; soğanları yazın söküp kuru ve havadar bir yerde saklamak tekrar çiçeklenme şansını artırır.
Lale zehirli mi?
Evet, lale kedi, köpek ve atlar için toksiktir; zehirli maddeler en yoğun soğanda bulunur ve kusma, ishal, salya artışına yol açabilir. Soğanlarla uzun süre çalışan kişilerde ciltte tahriş görülebileceği için dikimde eldiven önerilir.
Vazodaki lale nasıl uzun dayanır?
Sapları çapraz kesip vazoya birkaç parmak soğuk su koyun, suya giren yaprakları alın ve vazoyu kalorifer, güneş ve meyveden uzak tutun. Suyu iki günde bir yenileyip sapları biraz daha kısaltmak laleyi daha uzun taze tutar.
Kaynaklar
- Tulip, Wikipedia (İngilizce): botanik özellikler, ad kökeni, yetiştirme tarihi, lale grupları.
- Lale Devri, Vikipedi: dönemin tarihleri ve adının ortaya çıkışı.
- Tulip growing guide, Royal Horticultural Society: dikim zamanı, derinlik, soğan saklama.
- Tulipa, NC State Extension Plant Toolbox: yetiştirme koşulları ve zehirlilik.
- Tulip, ASPCA zehirli ve zehirsiz bitkiler listesi.
